Xuất huyết não ở người già: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Xuất huyết não là tình trạng nguy hiểm thường gặp ở người cao tuổi, có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề. Việc nhận biết sớm nguyên nhân, triệu chứng và điều trị đúng cách giúp cải thiện tiên lượng và phục hồi chức năng.

Xuất huyết não ở người già là gì?

Xuất huyết não là tình trạng máu thoát ra khỏi mạch máu và chảy vào nhu mô não, gây tổn thương trực tiếp tế bào thần kinh. Ở người cao tuổi, thành mạch thường xơ cứng, kém đàn hồi, dễ vỡ khi huyết áp tăng đột ngột hoặc có bệnh lý mạch máu nền. Đây là một dạng tai biến mạch máu não nguy hiểm, tiến triển nhanh và khó hồi phục hoàn toàn.

So với người trẻ, xuất huyết não ở người già thường có diễn biến nặng hơn do cơ thể suy giảm khả năng bù trừ, kèm theo nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch.

Nguyên nhân gây xuất huyết não ở người cao tuổi

Tăng huyết áp kéo dài

Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây xuất huyết não ở người già. Khi huyết áp không được kiểm soát tốt, áp lực máu cao liên tục tác động lên thành mạch não, khiến mạch máu yếu dần và dễ vỡ. Nhiều trường hợp xuất huyết xảy ra đột ngột khi người bệnh xúc động mạnh hoặc gắng sức.

Bệnh lý mạch máu não

Các dị dạng mạch máu não, phình mạch hoặc xơ vữa động mạch cũng làm tăng nguy cơ xuất huyết. Ở người cao tuổi, quá trình lão hóa khiến hệ mạch kém bền vững, dễ tổn thương khi có tác động từ bên trong hoặc bên ngoài cơ thể.

Sử dụng thuốc và yếu tố khác

Việc sử dụng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu không đúng chỉ định, nghiện rượu bia hoặc chấn thương đầu cũng là những yếu tố làm tăng nguy cơ xuất huyết não ở người già.

Triệu chứng xuất huyết não cần nhận biết sớm

Xuất huyết não thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng rõ rệt. Người bệnh có thể đau đầu dữ dội, nôn ói, rối loạn ý thức hoặc hôn mê nhanh chóng. Nhiều trường hợp xuất hiện liệt nửa người, méo miệng, nói khó hoặc mất khả năng giao tiếp.

Ở người cao tuổi, các dấu hiệu này đôi khi bị nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường hoặc tai biến nhẹ, dẫn đến chậm trễ trong cấp cứu. Việc phát hiện sớm và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời có ý nghĩa quyết định đến khả năng sống sót và phục hồi.

Cách chẩn đoán xuất huyết não ở người già

Chẩn đoán xuất huyết não chủ yếu dựa vào hình ảnh học như chụp cắt lớp vi tính hoặc cộng hưởng từ não để xác định vị trí và mức độ chảy máu. Bên cạnh đó, các xét nghiệm đánh giá huyết áp, đông máu và chức năng các cơ quan khác giúp bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Việc chẩn đoán chính xác và nhanh chóng giúp phân biệt xuất huyết não với các dạng tai biến khác, từ đó lựa chọn hướng xử trí an toàn cho người cao tuổi.

Các phương pháp điều trị xuất huyết não

Điều trị nội khoa

Phần lớn trường hợp xuất huyết não ở người già được điều trị nội khoa nhằm kiểm soát huyết áp, giảm phù não, cầm máu và duy trì chức năng sống. Người bệnh cần được theo dõi sát tại đơn vị hồi sức để hạn chế biến chứng nguy hiểm.

Can thiệp ngoại khoa khi cần thiết

Trong một số trường hợp xuất huyết lớn, chèn ép não nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật để lấy máu tụ. Tuy nhiên, quyết định can thiệp ở người cao tuổi cần cân nhắc kỹ lưỡng do nguy cơ biến chứng cao.

Phục hồi chức năng và chăm sóc sau xuất huyết não

Sau giai đoạn cấp, phục hồi chức năng đóng vai trò then chốt trong việc giảm di chứng như liệt vận động, rối loạn ngôn ngữ và suy giảm nhận thức. Người bệnh cần được tập luyện sớm, đúng cách và phù hợp với thể trạng.

Đội ngũ chuyên môn được đào tạo từ Cao đẳng Vật lý trị liệu có vai trò quan trọng trong hướng dẫn các bài tập vận động, cải thiện khả năng đi lại và sinh hoạt hằng ngày cho người cao tuổi sau xuất huyết não.

Chăm sóc toàn diện và phòng ngừa tái phát

Việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi sau xuất huyết não cần được thực hiện lâu dài và toàn diện, bao gồm kiểm soát huyết áp, chế độ dinh dưỡng hợp lý, theo dõi tâm lý và hỗ trợ sinh hoạt. Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc đồng hành, giúp người bệnh duy trì tinh thần tích cực.

Song song với đó, đào tạo nguồn nhân lực y tế chuyên sâu từ Đại học Phục hồi chức năng góp phần nâng cao chất lượng điều trị và phục hồi cho người cao tuổi mắc bệnh lý thần kinh – mạch máu não.

Xuất huyết não ở người già là tình trạng nguy hiểm nhưng có thể cải thiện tiên lượng nếu được phát hiện sớm, điều trị kịp thời và phục hồi đúng cách. Chủ động phòng ngừa và chăm sóc toàn diện là chìa khóa giúp người cao tuổi giảm di chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.